Giao dịch hợp đồng là gì?
Giao dịch hợp đồng tiền điện tử là một sản phẩm đầu tư phái sinh, trong đó bên mua và bên bán thỏa thuận giao dịch một loại tài sản cơ sở vào một ngày cụ thể trong tương lai với giá đã được định trước. Sản phẩm hợp đồng chủ yếu được chia thành hai loại chính: hợp đồng giao dịch và hợp đồng vĩnh viễn.
Giao dịch hợp đồng hỗ trợ giao dịch hai chiều. Nếu dự đoán giá tăng, nhà đầu tư có thể mua (long); nếu dự đoán giá giảm, có thể bán (short). Hợp đồng cũng có thể được sử dụng cho các chiến lược phòng ngừa rủi ro hoặc đánh chênh lệch giá để giúp quản lý rủi ro.
Khái niệm hợp đồng tiền điện tử bắt nguồn từ thị trường phái sinh truyền thống. Ví dụ, với hợp đồng tương lai dầu thô, nếu hai bên đồng ý ký hợp đồng với giá 80 USD mỗi thùng, bên mua phải mua dầu với giá đó vào một ngày trong tương lai, bên bán cũng phải giao dầu theo giá đó. Cơ chế khóa giá tương lai này tạo nên nền tảng cho giao dịch phái sinh hiện đại.
Trong thị trường tài sản kỹ thuật số, tài sản cơ sở là tiền điện tử thay vì hàng hóa. Trong hầu hết các trường hợp, nhà đầu tư không thực hiện giao nhận vật chất mà giao dịch hợp đồng trước ngày đáo hạn; nếu là hợp đồng vĩnh viễn thì có thể linh hoạt mở và đóng vị thế để kiếm lời từ biến động giá.
Đặc điểm và rủi ro của giao dịch hợp đồng
Giao dịch hợp đồng cho phép nhà đầu tư kiếm lợi nhuận từ biến động tăng hoặc giảm của thị trường thông qua mua (long) hoặc bán (short) vị thế.
Khác với giao dịch giao ngay, giao dịch hợp đồng sử dụng đòn bẩy và ký quỹ, nhà giao dịch chỉ cần bỏ ra một phần nhỏ vốn để kiểm soát vị thế lớn hơn. Ví dụ, với đòn bẩy 10 lần, biến động 1% của thị trường có thể mang lại lợi nhuận hoặc thua lỗ 10%. Ví dụ này chỉ minh họa cách biến động giá ảnh hưởng đến lợi nhuận và thua lỗ, thực tế có thể khác do phí giao dịch, phí tài trợ và các chi phí khác.
Tuy nhiên, đòn bẩy là con dao hai lưỡi, nó làm tăng cả lợi nhuận tiềm năng và thua lỗ tiềm năng. Nhà đầu tư cần đánh giá kỹ khả năng chịu rủi ro của bản thân và sử dụng đòn bẩy một cách thận trọng.
Các loại giao dịch hợp đồng
Trong ngành tiền điện tử, có hai loại giao dịch hợp đồng chính: hợp đồng định giá bằng U/USDC và hợp đồng định giá bằng coin.PerpVia V1.0 tập trung vào việc cung cấp các hợp đồng vĩnh cửu ký quỹ bằng USDC, tránh được sự phức tạp và rủi ro tiềm ẩn liên quan đến yêu cầu ký quỹ đa tiền tệ, giúp giao dịch của bạn an tâm hơn.
• Hợp đồng vĩnh viễn định giá bằng U và hợp đồng vĩnh viễn định giá bằng USDC được thanh toán và định giá bằng stablecoin USDT và USDC. Loại hợp đồng này không có ngày đáo hạn cố định, rất phù hợp với nhà giao dịch ưu tiên tính linh hoạt. Các cặp phổ biến bao gồm BTCUSDT và ETHUSDC. Giá trị hợp đồng được tính theo tiền pháp định, chi phí giao dịch do phí tài trợ quyết định, và quy mô vị thế rõ ràng.
• Hợp đồng định giá bằng coin được định giá và thanh toán bằng các đồng tiền điện tử như BTC hoặc ETH, chia thành hai loại: hợp đồng vĩnh viễn không có ngày đáo hạn, và hợp đồng giao dịch có ngày thanh toán cố định (ví dụ BTCUSD 0628).
Cách thức hoạt động của giao dịch hợp đồng
Nhà đầu tư nạp ký quỹ và sử dụng đòn bẩy để phóng đại quy mô vị thế. Sau đó, họ có thể chọn mua (long) hoặc bán (short) tùy theo dự đoán xu hướng giá, và đóng vị thế vào thời điểm thích hợp để khóa lợi nhuận hoặc cắt lỗ.
1. Chọn loại hợp đồng và hướng giao dịch
Loại hợp đồng: Hợp đồng định giá bằng U, hợp đồng USDC hoặc hợp đồng định giá bằng coin (vĩnh viễn hoặc giao dịch)
Hướng giao dịch:
• Mua (long): mở vị thế khi dự đoán giá tăng.
• Bán (short): mở vị thế khi dự đoán giá giảm.
2. Cài đặt đòn bẩy và đặt lệnh
Chọn tỷ lệ đòn bẩy (ví dụ 5x, 10x, 20x). Đòn bẩy cao hơn có thể tăng lợi nhuận nhưng cũng làm tăng rủi ro.
Nhập giá và khối lượng. Hệ thống sẽ tự động tính toán ký quỹ cần thiết.
Loại lệnh:
• Lệnh giới hạn: thực hiện theo giá đã định.
• Lệnh thị trường: thực hiện ngay với giá tốt nhất.
• Lệnh điều kiện: chỉ thực hiện khi điều kiện được thiết lập thỏa mãn.
3. Chọn chế độ ký quỹ
• Đòn bẩy toàn bộ tài khoản: tất cả vị thế dùng chung số dư ký quỹ. Chế độ này phù hợp cho chiến lược phòng ngừa rủi ro nhưng cũng có rủi ro bị thanh lý toàn bộ vị thế cùng lúc.
• Đòn bẩy từng vị thế: mỗi vị thế có ký quỹ riêng biệt, giúp cô lập rủi ro và dễ quản lý vị thế đơn lẻ.
Lưu ý: Chỉ có thể chuyển đổi chế độ ký quỹ khi không có vị thế mở.
4. Quản lý vị thế và kiểm soát rủi ro
Giám sát trực tiếp: theo dõi chặt chẽ lãi/lỗ chưa thực hiện, tỷ lệ ký quỹ và các chỉ số quan trọng khác.
Điều chỉnh vị thế:
• Đặt chốt lời/chốt lỗ: tự động đóng vị thế khi đạt mức lợi nhuận hoặc thua lỗ đã định.
• Đóng vị thế thủ công: có thể đóng một phần hoặc toàn bộ vị thế bất cứ lúc nào.
Nạp thêm ký quỹ: nếu tỷ lệ ký quỹ quá thấp, cần nạp thêm để tránh bị thanh lý.
5. Thanh toán (chỉ áp dụng với hợp đồng giao dịch)
Hợp đồng giao dịch nếu chưa đóng vị thế đến ngày đáo hạn sẽ tự động thanh toán theo giá giao dịch (ví dụ giá chỉ số BTC). Lãi/lỗ cũng được xác định theo đó.
6. Thanh toán vốn
Khi đóng vị thế hoặc thanh toán, lợi nhuận và thua lỗ sẽ được cộng vào số dư tài khoản hợp đồng của bạn. Bạn có thể rút số tiền này hoặc tiếp tục giao dịch.
Ví dụ về hợp đồng Bitcoin:
a. Điều kiện ban đầu
• Vốn của người dùng A: 10.000 USDT
• Giá BTC: 50.000 USDT
• Đòn bẩy: 10 lần
• Vị thế hợp đồng: 2 BTC (giá trị 100.000 USDT)
Ký quỹ thực tế cần = Giá trị hợp đồng ÷ Đòn bẩy = 10.000 USDT (bằng với vốn của người dùng).
b. Diễn biến thị trường
• Giá Bitcoin tăng 20% → 60.000 USDT
• Giá trị vị thế mới: 2 BTC × 60.000 = 120.000 USDT
c. Đóng vị thế
1. Số tiền thu về khi đóng vị thế: 120.000 USDT
2. Lợi nhuận ròng = 120.000 – 100.000 = 20.000 USDT
3. Tỷ suất lợi nhuận (ROI) = Lợi nhuận ÷ Vốn = 20.000 ÷ 10.000 = 200%
d. Kết quả
Nhờ sử dụng đòn bẩy, người dùng A đã đạt được tỷ suất lợi nhuận 200% khi giá BTC tăng từ 50.000 USD lên 60.000 USD (tăng 20%).
Lưu ý: Trên đây chỉ là ví dụ mang tính lý thuyết. Kết quả thực tế có thể khác do phí giao dịch, phí tài trợ, trượt giá và biến động thị trường thực tế.
Miễn trừ trách nhiệm và cảnh báo rủi ro
Tất cả hướng dẫn giao dịch do PerpVia cung cấp chỉ nhằm mục đích giáo dục, không được coi là lời khuyên tài chính. Các chiến lược và ví dụ được chia sẻ chỉ mang tính tham khảo và có thể không phản ánh đúng tình hình thị trường thực tế. Giao dịch tiền điện tử có rủi ro cao, có thể dẫn đến mất vốn. Hiệu suất trong quá khứ không đảm bảo kết quả tương lai. Vui lòng nghiên cứu kỹ và hiểu rõ các rủi ro liên quan. PerpVia không chịu trách nhiệm về bất kỳ quyết định giao dịch nào của người dùng.